Cad atá i gceist leis?
Is doiciméad tagartha éTreoirlínte eiticiúla d’oideoirí maidir le húsáid na hintleachta saorga (IS) agus sonraí sa teagasc agus san fhoghlaim arna fhorbairt ag an gCoimisiún Eorpach le hionchuir ó shainghrúpaí. Sna treoirlínte mínítear an méid atá i gceist le AI agus “sonraí oideachasúla”, déantar achoimre ar na deiseanna agus rioscaí is tábhachtaí do scoileanna, leagtar amach breithnithe eiticiúla agus príomhriachtanais maidir le “IS iontaofa”. Cuirtear ceisteanna treoracha ar fáil leo, mar aon le samplaí úsáide agus gluais chun cuidiú le hoideoirí agus le ceannairí scoile machnamh a dhéanamh ar an dóigh a n-úsáidtear córais IS san oideachas.
An fáth a bhfuil tábhacht leis.
Aithnítear sna treoirlínte go bhfuil IS i láthair cheana féin sna huirlisí agus sna hardáin choitianta a úsáidtear i scoileanna, agus gur féidir teagasc, foghlaim agus measúnú a fheabhsú léi chomh maith le díobháil a dhéanamh mar thoradh uirthi má dhéantar feidhmeanna a dhearadh nó a úsáid go míchúramach. Léirítear leo nach mór d’oideoirí bheith in ann a fhiafraí an bhfuil córais IS iontaofa, cothrom agus sábháilte agus más féidir brath orthu, agus cé acu an bhfuil nó nach bhfuil bainistíocht na sonraí oideachasúla slán, má chosnaítear príobháideacht léi agus má úsáidtear í ar son leas an phobail, ionas gur féidir leis an bhfoireann dul i ngleic le IS ar bhonn dearfach, criticiúil agus eiticiúil seachas bheith ina n-úsáideoirí éighníomhacha córas doiléir.
Conas is féidir le ceannairí scoile iad a úsáid
Is féidir le ceannairí scoile na treoirlínte a úsáid mar sheicliosta struchtúraithe agus iad ag smaoineamh ar chóras IS nó ar uirlis de réir sonraí ar bith. D’fhéadfadh na treoirlínte seo bheith ina gcuidiú le ceannairí scoile an méid a leanas a dhéanamh:
- Cuspóirí, sonraí agus acmhainní IS féideartha a shainiú d’fhonn teagasc agus foghlaim a fheabhsú.
- An cúlra eiticiúil a mheas agus bheith ag súil le dúshláin
- Ceisteanna treoracha a úsáid bunaithe ar bhreithnithe agus riachtanais eiticiúla agus phraiticiúla
- Rannpháirteachas agus pleanáil a ardú maidir le húsáid éifeachtach IS agus sonraí sa scoil.
- Cásanna nithiúla úsáide, inniúlachtaí agus taithí chomhroinnte a fhorbairt
Conas is féidir le múinteoirí iad a úsáid
Is féidir le múinteoirí na treoirlínte a úsáid chun a n-inniúlacht féin ar IS agus sonraí a fhorbairt agus chun machnamh a dhéanamh ar na huirlisí a úsáidtear cheana féin i gcomhthéacs a seomra ranga nó réimse ábhair. Sa doiciméad, téitear i ngleic le míthuiscintí coitianta (e.g go bhfuil sé ródheacair IS a thuiscint nó nach bhfuil ról aici san oideachas) agus dírítear ar an eolas a theastaíonn ó oideoirí faoi chórais, faoi theorainneacha agus faoi rioscaí IS, gan saineolas teicniúil grinn a bheith de dhíth orthu.
Is féidir na ceisteanna treoracha agus na hinniúlachtaí atá ag teacht chun cinn maidir le húsáid eiticiúil IS agus sonraí a úsáid maidir le féinmheasúnú agus spriocanna foghlama gairmiúla agus chun tacú le cinntí sa seomra ranga maidir le cathain agus conas córais IS a úsáid ar bhealach lena gcoimeádtar an múinteoir “ar an eolas” agus lena gcosnaítear cearta na bhfoghlaimeoirí.
Samplaí praiticiúla
Cuirtear samplaí nithiúla ar fáil sna treoirlínte ar úsáid IS agus sonraí san oideachas, agus iad grúpáilte mar uirlisí teagasctha daltaí, tacaíochta daltaí, tacaíochta múinteoirí agus tacaíochta córais. Áirítear leo sin córais teagasctha cliste agus feidhmeanna foghlama teanga, timpeallachtaí foghlama taiscéalaíche agus aiseolas scríbhneoireachta foirmithí, scóráil uathoibrithe aistí, monatóireacht ar fhóraim daltaí, cúntóirí teagaisc IS agus córais moltaí agus úsáidí ar leibhéal an chórais amhail mianadóireacht sonraí oideachasúla le haghaidh acmhainní a leithdháileadh, deacrachtaí foghlama a shainaithint, seirbhísí treorach, clárú a phleanáil agus tacaíocht riaracháin. Tá gach sampla nasctha le ceisteanna eiticiúla ar leith, ag léiriú conas is féidir le córas den chineál céanna tairbhí a chur ar fáil agus imní a chur in iúl mura dtugtar faoi fhadhbanna amhail claonadh, trédhearcacht, príobháideacht nó maoirseacht dhaonna.
Leideanna um Chur i bhFeidhm
I dtéarmaí praiticiúla, spreagann na treoirlínte scoileanna chun caitheamh le húsáid eiticiúil IS agus sonraí mar phróiseas incriminteach de mhachnamh agus d’fhoghlaim leanúnach, seachas cinneadh aon uaire. Moltar do cheannairí agus do mhúinteoirí tosú trí áiteanna a léarscáiliú ina bhfuil IS agus córais de réir sonraí in úsáid cheana féin, na ceisteanna treoracha a chur i bhfeidhm sula nglactar le huirlisí nua, agus deimhin a dhéanamh de go bhfuil róil, beartais agus socruithe monatóireachta i bhfeidhm atá soiléir. Moltar iontu freisin gur cheart foghlaimeoirí, tuismitheoirí agus pobal níos leithne na scoile a tharraingt isteach sna díospóireachtaí, agus aird ar leith a thabhairt d’ionchuimsitheacht agus d’inrochtaineacht, agus an ghluais agus tagairtí do bheartas níos leithne AE maidir le IS agus sonraí á n-úsáid mar thacaíochtaí leanúnacha maidir le cinnteoireacht i réimse atá ag athrú go mear.
